شهر کویری یزد،که به عروس ایران شهرت دارد نه تنها با بادگیرها و بناهای تاریخی شناخته میشود بلکه توانسته هویت ایرانی و ریشههای اعتقادی دیرینه را حفظ کند. آتشکده زرتشتیان شهرستان یزد، یکی از مهمترین جلوههای این هویت است که جایگاه ویژهای در معماری ایران داشته و آتشی را در دل خود جای داده است که بیش از 1500 سال بدون خاموشی روشن مانده است. استمرار آتش نشان دهنده قداست این مکان بوده و آن را به یکی از جاذبههای مذهبی و تاریخی ایران تبدیل کرده است. در این مقاله از وب سایت اوکی بلیط با این بنای تاریخی و مذهبی ایران بیشتر آشنا خواهیم شد.
آتشکده یزد چند ساله روشن است؟ و چرا خاموش نمی شود؟
آتشی که در آتشکده زرتشتیان شهرستان یزد وجود دارد بیش از 1500 سال است که روشن مانده این آتش ابتدا شعلهای از آتش آتشکده کاریان در لرستان بود که به یزد آورده شد و حدود 700 سال در عقدای یزد روشن بود سپس در سال 1174 میلادی از عقدا به اردکان برده شد و حدود 300 سال در اردکان بود که سپس در سال 1474 به محلهای در یزد به نام محلهی زرتشتیان برده شد و در سال 1313 آتشکده یزد ساخته شد و به آنجا منتقل شد.
با روی کار آمدن ایلخانان در ایران، گروهی از موبدان و زرتشتیانی که پس از یورشهای مغول آواره شده بودند، راهی دهکدهای کوچک در گوشهی شمالغربی یزد به نام «ترکآباد» شدند. در این روستا هنوز آتشکدهای کهن از آناهید سالم مانده بود و همین سبب شد زرتشتیان آن را پناهگاه خود کنند. آنان آتش بهرام را نیز به روستای همسایه، شریفآباد بردند و در خانهای ساده و آجری جای دادند.
از آن پس ترکآباد و شریفآباد به مهمترین مراکز زندگی و گردهمایی زرتشتیان تبدیل شدند. آتش بهرام، که ریشه در دوران ساسانی داشت و به فرمان موبدِ موبدان «کرتیر» در پرستشگاهی در استخر افروخته شده بود، در تمام این قرنها به کوشش پیروان دین روشن مانده بود. این آتش از فراز و نشیبهای تاریخ گذشته، به گوشهای ناشناخته از یزد پناه آورده و در امنیت ماندگار شد.
امروز نیز همان آتش، که از آغاز روزگار ساسانیان بیوقفه میسوزد، همچنان در دل انجمن زرتشتیان یزد و آتشکده کرمان روشن است و به عنوان مقدسترین آتش زرتشتیان پاس داشته میشود.
آتشکده یزد کجاست؟
آتشکده زرتشتیان شهرستان یزدکه یکی از نیایشگاههای زرتشتیان است در مرکز شهر یزد، خیابان آیت الله کاشانی و بلوارشهید منتظر قائم قرار گرفته است همچنین این عمارت تاریخی، مذهبی در نزدیکی مکتب امام یزد واقع شده است و مکانهای مهمی همچون هتل داد، بیمارستان بهمن یزد، هتل لاله یزد و رستوران سنتی عقیق در نزدیکی این بنا قرار دارند.
دسترسی به آتشکده یزد به دلیل اینکه در مرکز شهر قرار دارد آسان است و از وسایل نقلیه عمومی میتوانید استفاده کنید. برای رسیدن به آتشکده دو مسیر میدان امیر چخماق یا میدان مارکر به خیابان آیت الله کاشانی وجود دارد البته اگر اهل شهر یزد نیستید میتوانید از برنامههای نشان، گوگل مپ یا بلد کمک بگیرید.
آدرس آتشکده یزد روی گوگل مپ
ساعت بازدید و قیمت ورودی آتشکده زرتشتیان شهرستان یزد
آتشکده یزد هر روزه به جز روزهای تعطیل از ساعت 7:30 صبح تا ساعت 21 شب آماده پذیرایی از گردشگران ایرانی و خارجی میباشد. که قیمت ورود این آتشکده برای افراد ایرانی و خارجی از 100 تا 300 هزار تومان متفاوت میباشد.
جاهای دیدنی آتشکده زرتشتیان شهرستان یزد
درمیان ستونهای استوار و دیوارهای این بنای تاریخی بخشهایی وجود دارند که هر کدام رازی از گذشتگان را در دل خود جای دادهاند. زیر سایهی تالارها و گذرگاهها حوض سنگی وجود دارد که انعکاس نور ماه را در آن میتوان دید همچنین محوطهای که یک زمانی موبدان و زرتشتیان در آنجا عبادت میکردند امروزه گردشگران زیادی به دنبال تاریخ هستند.
اتاقک آتشدان بهرام یزد
در آتشکده زرتشتیان شهرستان یزد اتاقکی وجود دارد که آتش بهرام بیش از 1500 سال است که در آن میسوزد. شعله آتش درون مجمر برنزی قرار گرفته و دور تا دور این اتاقک با دیوارهای شیشهای پوشیده شده تا مردم از دور آتش را تماشا کنند. سوخت اصلی آتش هیزم است و تنها موبدان اجازه دارند به این اتاق وارد شوند. افرادی که از این آتشکده دیدن میکنند بیشتر میتوانند احترام زرتشتیان به عنصر آتش را درک کنند و با اعتقادات و باورهایشان آشنا شوند.
حوض آتشکده زرتشتیان یزد
حوض آتشکده که در وسط حیاط قرار دارد به عنوان یکی از معماریهای اصلی این بنا شناخته میشود و یکی از اصول ساخت آتشکدهها بنا کردن آن در کنار آب بود که در آتشکده زرتشتیان شهرستان یزد نیز به چشم میخورد. این حوض به شکل دایرهای طراحی شده و با آب پاکیزه داخل آن جلوهای خاص به محوطه داده است به علاوه وجود آب و آتش در کنار هم نشان دهنده پاکیزگی و طهارت است.
در زمانهای زرتشتیان با پرتاب سکه به داخل آب حوض آرزوهایشان را به لب میآوردند که مردم شهر رم نیز در کنار فواره آب تروی این کار را انجام میدادند. در اطراف حوض آب درختان سرو و کاج زیبایی این محوطه را چندین برابر کردهاند وفضایی آرامش بخش برای گردشگران ایجاد کردهاند.
آب انبار آتشکده زرتشتیان یزد
آب انبار که در طبقه پایین تالار ورجاوند قرار دارد به عنوان منبع اصلی برای تامین آب زائران و اهالی آتشکده بود که توسط قناتها آب به این آب انبار میرسید. ردپای افرادی که در گذشته به داخل آب انبار میرفتند روی دیوارهای آن قابل مشاهده است. معماری و قسمت داخلی آب انبار برای بازیدکنندگان در دسترس است.
تالار ورجاورند؛ نمایشگاه آتشکده یزد
این تالار یکی از بخشهای اصلی آتشکده زرتشتیان شهرستان یزد است که به عنوان یک نمایشگاه، باورها و فرهنگهای زرتشتیان را بر ایرانیان و جهانیان به نمایش میگذارد. جمشید امانت در سال 1318 این تالار را به عنوان یادگاری برای همسرش بنا کرد که در سال 1381 این تالار به خاطر فرسودگی از بین رفت اما مهندس پرویز ورجاوند پسر جمشید امانت در سال 1387 آن را دوباره بازسازی و مرمت کرد.
در تالار ورجاوند ماکتها، اشیا و وسایل مرتبط با زرتشتیان به چشم میخورد و مردم در این مکان میتوانند با اوستا، کتاب زرتشتیان و اداب و رسوم این قوم بیشتر آشنا شوند. نگاره فروهر که یکی از نمادهای اصلی زرتشتیان است در کنار تالار بالای سردر اصلی میتوان دید.
معماری آتشکده زرتشتیان شهرستان یزد
ساختمان آتشکده یزد در میان حیاطی که اطراف آن با درختان همیشه سبز بهار و کاج پوشیده شدهاند قرار دارد. نگاره فروهر و سر ستونهای سنگی، زیبایی این مکان را چندین برابر کردهاند و در مقابل آن حوض سنگی وجود دارد. یکی از خصوصیتهای آتشکده این بود که کنار آب باشند.
هنرمندان اصفهانی سنگهای پای دیوارها و ستونهای سنگی جلو تالار اصلی را با هنر دست خود در شهر زیبای اصفهان تراشیده و به یزد بردهاند. کاشیهای فروهر که بالای سر در اصلی قرار گرفتهاند هنر دست کاشی کارهای یزدی هستند اما معماری این بنا از آتشکدههای پارسیان ایده گرفته است.
تاریخچه آتشکده یزد
آتشکده زرتشتیان شهرستان یزد در آبان ماه سال 1313 توسط یک زرتشتی پارسی به نام همابائی و در زمینی که توسط برادران امانت به یاد فوت پدرشان وقف کرده بودند ساخته شد. نقشه عمارت توسط مهندسان پارسی طراحی شد و سپس؛ ارباب جمشید امانت پنج بار به هندوستان با کشتیهای بخار و پیاده سفر کرده است تا پارسیان هندی را برای پرداخت هزینههای ساخت آتشکده بهرام راضی کند سپس، انجمن پارسیان هندی هزینههای آتشکده را تقبل کردند.
در زمانهای قدیم که کبریت یا وسیله دیگری برای روشن کردن آتش در خانهها نبود معمولا یک آتشی را در مکانی برای همیشه روشن میکردند و از آن آتش برای روشن کردن اجاقها در منازل استفاده میشد و به مکانی که آتش را در آن می افروختند آتشکده گفته میشد.
فرزندان خانواده وظیفه آوردن آتش به خانه را برعهده داشتند و کسی که فرزندی نداشت اجاقش روشن نمیشد و ضرب المثل معروف فلانی اجاقش کور است از این داستان نشات میگیرد. شغل ایرانیان در زمان قدیم کشاورزی بود و اساس زندگی آنها نور خورشید و روشنایی بود، به همین دلیل آتش یکی از عناصر اصلی زندگیشان بود و ارزش بسیاری قائل بودند.
در زمان باستان ذات آتش به این بود که دور آن می نشستند و گردهماییها و جشنهایشان را برگزار میکردند همچنین، قبل از آن نیز به عنوان دادگاه استفاده میشد و به دادرسی میپرداختند.
نحوه ورود به آتشکده برای زرتشتیان و غیر زرتشتیان
آتشکده زرتشتیان شهرستان یزد به عنوان عبادتگاهی بود و مردان و زنان برای ورود به آنجا باید تمیز بودند. همچنین، مردان با کلاه سفید و زنان با روسری سفید وارد میشدند و لباسهای رنگ روشن میپوشیدند. آتشدان از جنس برنز بود و شخصی به نام هیبرد مسئول روشن نگه داشتن آتش بود. بازدیدکنندگان آتشکده همیشه فروزان یزد میتوانند آن را از پشت دیوار شیشهای ببینند.